---

पॅकेटमधले दूध उकळायची खरंच गरज आहे का? जाणून घ्या महत्वाची माहिती!

भारतातील अनेक घरांमध्ये दूध आणलं की ते उकळणं ही एक रोजची सवय आहे. पूर्वीपासूनच आपल्याला शिकवलं गेलं आहे की दूध उकळल्याशिवाय पिणं सुरक्षित नाही. पण आजच्या काळात मिळणारं पाश्चराइज्ड (pasteurised), टोंड (toned) किंवा UHT दूध किती सुरक्षित आहे? आणि ते उकळिण्याची खरंच गरज असते का?

आज आपण याबद्दल सोप्या भाषेत जाणून घेऊया.

---

⭐ पाश्चराइज्ड दूध म्हणजे काय?

पाश्चराइज्ड दूध म्हणजे अशा तापमानावर गरम केलेलं दूध, ज्यामुळे सॅल्मोनेला, ई. कोलाईसारखे हानिकारक जंतू नष्ट होतात.
म्हणजे पॅकेट सीलबंद असेल, आणि फ्रिजमध्ये ठेवलेलं असेल तर ते थेट पिऊ शकता.

---

✔ पॅकेट दूध उकळायची गरज आहे का?

👉 सीलबंद आणि फ्रिजमध्ये ठेवलेले दूध — उकळायची गरज नाही

हे दूध आधीच सुरक्षित केलेलं असतं.

👉 पॅकेट फाटलेलं, लीक झालेलं असेल — उकळा

कारण त्यात बाहेरचे जंतू जाऊ शकतात.

👉 दूध खोलीच्या तापमानात जास्त वेळ ठेवले असेल — उकळा

स्टोरेज चुकीचं असेल तर जंतू वाढू शकतात.

👉 सवय किंवा आवड — पर्याय

उकळलं तरी चालेल, पण थोडे पोषक घटक कमी होतात.

---

⭐ उकळल्याने पोषण कमी होते का?

होय.
दूध जास्त वेळ उकळलं तर खालील B व्हिटॅमिन्स कमी होतात:

• B1

• B2 (रायबोफ्लेविन)

• B3

• B6

• फॉलिक अॅसिड

काही अभ्यासात ही घट 36% पर्यंत दिसते.

कॅल्शियम आणि फॅट मात्र फारसा बदलत नाही.

---

⭐ UHT दूध उकळायची गरज आहे का?

नाही. अजिबात गरज नाही.

UHT (Ultra High Temperature) दूध 135°C पेक्षा जास्त तापमानावर काही सेकंद गरम केले जाते आणि नंतर स्टेरिल पॅक मध्ये भरले जाते.
म्हणून हे दूध थेट पिऊ शकता.

उकळणं हा फक्त आपला वैयक्तिक पर्याय आहे.

---

⭐ कधी उकळणं अत्यावश्यक आहे?

✔ कच्चं दूध (raw milk)

कच्चं दूध नेहमी उकळा.
कारण त्यात रोगकारक जंतू असण्याची शक्यता जास्त असते.

---

⭐ उकळल्याने दूधाची शेल्फ लाइफ वाढते का?

नाही.
एकदा पॅकेट उघडलं की दूध फ्रिजमध्ये ठेवून शक्य तितक्या लवकर वापरावं.

उकळलं तरी ते जास्त दिवस टिकत नाही.

---

थोडक्यात निष्कर्ष

• सीलबंद पाश्चराइज्ड दूध – उकळायची गरज नाही

• UHT दूध – थेट पिण्यास पूर्ण सुरक्षित

• कच्चं दूध – उकळणं आवश्यक

• स्टोरेज खराब / पॅकेट फाटलेलं – उकळा

• जास्त उकळल्याने काही व्हिटॅमिन्स कमी होतात

---

#MilkFacts #PasteurisedMilk #UHTMilk #HealthTips #MarathiHealth #MilkSafety #पोषण #दूध #MarathiBlog #MarathiNews #SpeakUya